Wat is een softstarter?

In wezen is een zachte starter een extra apparaat dat aan een bestaande wisselstroommotor wordt toegevoegd, waardoor de motor op een andere manier kan worden gestart. [1]

In de kern bestaat een softstarter uit drie hoofdcomponenten: een thyristor of halfgeleider, een bypass-schakelaar en een besturingseenheid. De thyristor of halfgeleider zorgt ervoor dat de spanning die aan de motor wordt geleverd geleidelijk wordt verhoogd, waardoor een soepele en gecontroleerde versnelling mogelijk is. Deze component is cruciaal om de plotselinge schokken en schokken te voorkomen die kunnen optreden wanneer een motor op volle spanning wordt gestart. De bypass-schakelaar daarentegen wordt gebruikt om de stroom om de softstarter heen te leiden zodra de motor zijn bedrijfssnelheid heeft bereikt, waardoor energieverliezen worden verminderd en de algehele efficiëntie wordt verhoogd. Ten slotte is de besturingseenheid het brein van de softstarter: deze bewaakt de snelheid en spanning van de motor en past de output waar nodig aan om optimale prestaties te garanderen.

Naast deze hoofdcomponenten kan een softstarter ook diverse andere functies en accessoires bevatten, zoals overbelastingsbeveiliging, remopties en communicatie-interfaces voor bewaking en besturing op afstand. Deze extra elementen vergroten de functionaliteit en veelzijdigheid van de softstarter nog verder, waardoor deze een onmisbaar hulpmiddel is voor een breed scala aan toepassingen op het gebied van motorbesturing.

Het belangrijkste doel van een softstarter is het verminderen van de mechanische belasting van de motor tijdens het opstarten. Door deze verminderde mechanische belasting kan de levensduur van de motor en andere onderdelen in het systeem worden verlengd. [2]

Door een softstarter te gebruiken, kan de motor soepel en efficiënt starten, zonder de plotselinge schok van het volledige vermogen. Dit verlengt niet alleen de levensduur van de motor en verlaagt de onderhoudskosten, maar verbetert ook de algehele betrouwbaarheid en prestaties van het systeem.

Bovendien helpen softstarters de energie-efficiëntie te verbeteren door het stroomverbruik tijdens het opstartproces te beperken en de inschakelstroom te verminderen. Dit is met name gunstig in toepassingen waarbij meerdere motoren tegelijkertijd worden gestart, omdat het overbelasting van de stroomvoorziening voorkomt en zorgt voor een meer evenwichtige verdeling van de elektrische belasting.

Bovendien bieden softstarters een hoger niveau van controle en flexibiliteit, waardoor aanpasbare versnellings- en vertragingsprofielen mogelijk zijn die aansluiten bij de specifieke vereisten van de toepassing. Dit kan bijzonder nuttig zijn in scenario's waar nauwkeurige snelheids- en koppelregeling noodzakelijk is, zoals in transportsystemen, pompen en andere industriële machines.

Naast het beschermen van de motor en het verbeteren van de energie-efficiëntie dragen softstarters ook bij aan een veiligere werkomgeving door het risico op elektrische storingen en defecte apparatuur te verminderen.

Softstarters worden gebruikt in diverse industriële toepassingen waar het starten en stoppen van elektromotoren moet worden geregeld. Deze apparaten komen veel voor in sectoren zoals de productie-industrie, de mijnbouw, de olie- en gasindustrie, water- en afvalwaterzuivering en HVAC-systemen.

In de productie worden softstarters gebruikt in transportbanden, pompen, ventilatoren, compressoren en andere machines die een nauwkeurige regeling van het starten en stoppen van de motor vereisen. De mogelijkheid om het toerental van de motor geleidelijk op te voeren, helpt de mechanische belasting van de apparatuur te verminderen, waardoor de levensduur wordt verlengd en de onderhoudskosten worden verlaagd.

In de mijnbouw worden softstarters gebruikt in brekers, transportbanden en andere zware apparatuur om de impact van plotselinge motorstarts op het elektriciteitsnet en de mechanische componenten te minimaliseren. Dit leidt tot een verbeterde energie-efficiëntie en minder stilstand.

In de olie- en gassector zijn softstarters cruciaal voor het aandrijven van pompen, compressoren en boorapparatuur. Door de versnelling en vertraging van de motor te regelen, helpen deze apparaten de operationele efficiëntie te optimaliseren en elektrische en mechanische slijtage te voorkomen.

Een softstarter verschilt op een aantal belangrijke punten van een gewone starter. Een groot verschil is dat een softstarter de spanning naar de motor geleidelijk opbouwt, terwijl een gewone starter doorgaans onmiddellijk de volledige spanning op de motor zet. Deze geleidelijke opbouw vermindert de mechanische belasting van de motor en andere aangesloten apparatuur, wat resulteert in een soepelere en beter gecontroleerde versnelling.

Bovendien kan een softstarter helpen om stroompieken en inschakelstroom te verminderen, wat vooral gunstig kan zijn bij het opstarten van grote motoren of bij het werken met gevoelige apparatuur. Dit kan uiteindelijk leiden tot kostenbesparingen door de levensduur van de motor te verlengen en het energieverbruik te verminderen.

Een ander belangrijk verschil tussen een softstarter en een normale starter is de mate van controle en aanpassingsmogelijkheden. Softstarters bieden vaak een reeks instelbare parameters, zoals start- en stoptijden, versnellings- en vertragingssnelheden en stroomlimieten, wat een hoge mate van flexibiliteit in motorregeling en -beveiliging mogelijk maakt.

Zowel een softstarter als een frequentieregelaar (VFD) worden gebruikt om het toerental en het koppel van elektromotoren te regelen, maar ze werken op verschillende manieren. Het belangrijkste verschil tussen beide zit hem in de manier waarop ze het toerental en het startproces van de motor regelen.

Zoals eerder vermeld, is een softstarter ontworpen om de spanning naar de motor geleidelijk op te voeren om de inschakelstroom en mechanische belasting tijdens het opstarten te verminderen. Deze zorgt voor een soepele versnelling en vertraging van de motor, maar biedt niet de mogelijkheid om het toerental van de motor tijdens het bedrijf te variëren.

Een VFD daarentegen kan zowel het toerental als het koppel van de motor regelen door de frequentie en de spanning die aan de motor wordt geleverd te variëren. Dit maakt een nauwkeurige regeling van het toerental van de motor mogelijk en zorgt voor energiebesparingen door het toerental van de motor af te stemmen op de werkelijke belastingseisen. VFD's worden vaak gebruikt in toepassingen waarbij de motor op verschillende snelheden moet draaien of waar energie-efficiëntie vereist is, zoals ventilatoren, compressoren en productielijnen.

1. Global Electronic Services. (z.j.). Softstarters uitgelegd. Geraadpleegd op 30 juli 2024, via: https://gesrepair.com/what-is-a-soft-start/
2. Wikipedia. (2024.) Motor Soft Starter. Geraadpleegd op 30 juli 2024, van: https://en.wikipedia.org/wiki/Motor_soft_starter